محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )
189
فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )
بنو - [ بفتح باء و ضم نون ] خرمن باشد و بنوه نيز آمده . ايضا منه « 21 » . باهو - [ بضم ها « 1 » ] چوب « 2 » دستى كه شتر بانان بدست گيرند . مثالش حكيم سوزنى فرمايد : نظم « 3 » هر كه از پشت دلش بار و لاى تو فكند « 4 » * زخم با هو خورد از حادثهء چرخ بلند و استاد فرخى نيز « 5 » گويد : بيت من چون چنان بديدم جستم « 6 » ز جاى خواب « 7 » * باهو بدست كرده باشتر شدم فراز « 22 » و بمعنى بازو نيز آمده . بختگاو - [ بضم باء و سكون خاى معجمه و تاى قرشت با كاف فارسى ] يعنى اخلاطى كه با يكديگر بجوشانند و بدن بيمار را به آن بشويند و به عربى آن را نطول گويند [ بنون و طاى مهمله به وزن قبول ] كذا فى السامى ، و بخاطر مىرسد كه [ بباى فارسى « 23 » ] بايد . بادرو - [ به سكون دال و ضم راى مهمله ] در نسخهء ميرزا ترهايست همچو « 8 » ريحان كه آن را بادرونه و بادرنجبويه نيز گويند . « 24 » اما در كتب طبى ترهايست كه او را ترهء خراسانى نيز گويند . مثالش شمس فخرى گويد : شعر كيوان براى ترهء شيلانت « 25 » روز بار * از كشتزار اجرام آورده بادرو بنگو - [ بنون و كاف فارسى ، به وزن بدخو ] برزقطونا . مثالش مولانا احمد اطعمه گويد : شعر طبيب از ارده « 9 » و خرما بگو و مغز مبر « 10 » * برو بمعدهء بنگى چكار بنگو را بو - [ بفتح با ] پوست « 11 » شتر بچه كه درست كشيده باشند بكاه و جز آن پر كنند و پيش ناقه « 12 » برند تا او بتصور بچه شير بدهد . برو - [ بفتح باء و ضم راى مهمله ] ابرو باشد مثالش شمس فخرى گويد : بيت خورشيد را بلرزد از بيم استخوان * با او اگر بعربده پرچين كنى برو و استاد بهرامى نيز گويد : بيت بغمزه تير و مژه تير و قد و قامت تير * برو كمان و بباز و درون فكنده كمان و [ بضمتين ] مخفف بروت نيز باشد . چنان كه « 13 » فردوسى « 14 » گويد : بيت كه دارد گه كينه پاياب او * نديده بروهاى پرتاب او بيو - [ بفتح باء و ضم ياء ] عروس باشد بيوك [ باضافهء كاف ] نيز گويند ، و گذشت مثالش « 15 » حكيم سنائى گويد : شعر برهى ، گر كنى بفردى خو « 16 » * از خلاف خسوره « 26 » ننگ بيو « 17 »
--> ( 1 ) « س » : بضم با . ( 2 ) « س » : جوب . ( 3 ) اين كلمه از « ن » است . ( 4 ) « س » : كند . ( 5 ) اين كلمه از « ب » است . ( 6 ) « س » : چشم . ( 7 ) « س » : خوب . ( 8 ) « س » : همجو . ( 9 ) « س » : آزرده . ( 10 ) « س » : بگو مغز . ( 11 ) « س » : بوشت . ( 12 ) اصل : بيش . . . ( 13 ) اصل : چنانچه . ( 14 ) « س » : فردوسى نيز . ( 15 ) « س » : و مثالش . ( 16 ) « س » : خوى . ( 17 ) « س » : بيوى . ( 21 ) يعنى از نسخهء ميرزا . ( 22 ) اين شعر در ديوان فرخى چاپ عبد الرسولى ظاهرا نيست . ( 23 ) يعنى : پختگاو ( 24 ) بادرنگ بويه و بقلة اترجيه نيز آن را گويند . ( برهان ) . ( 25 ) شيلان ، بساط پادشاهان ( 26 ) خسوره ، پدر زن .